همه
2020/05/22

آهوی کوهی در سرزمینِ خورشید: زبان و ادبیات فارسی در کشور ژاپن

روابط و تعامل میان ایران و ژاپن از پیشینه تاریخی مُعتنابهی برخوردار است که بخشی از آن جدا از مُراوده¬های تعیین¬کننده¬ سیاسی ـ اقتصادی که خود پایه روابط میان ملت¬ها در دوران جدید می¬باشد، مرهون روابط فرهنگی است که به نوعی تضمین¬کننده بقا و پایایی ارتباط میان دو کشور و از نقاط قُوت ارتباطی آنان به¬شُمار می¬رود. ادبیات فارسی به ویژه شعر ـ از متون منظوم حماسی گرفته تا آثار عرفانی و شعر غنایی ـ با قدرتِ قاهر و نفوذ قالبِ خود بخش عظیمی از روابط فرهنگی میان ایران و سرزمین آفتابِ تابان را رقم زده است. درحقیقت بررسی درازنای تاریخِ روابطِ فرهنگی میان ژاپن و ایران، بر عاملیت هنر و ادبیات به عنوان ابزارهای مانای فرهنگ¬ساز صحه می¬نهد و از توانایی بی¬بدیل آن در بسط ارزش¬های والای انسانی که از هر زمان و مکانی فراترند و در طولِ تاریخِ زندگیِ بشر در هر جغرافیایی جایگاه و ارزش خود را حفظ کرده¬اند، پرده برمی¬دارد.
2020/05/14

به بهانۀ دویستمین سال انتشار واژه‌نامۀ تاریخی عهد عتیق: اثر ویلهم گزنیوس (۱۷۸۶ـ ۱۸۴۲م)

 به بهانۀ دویستمین سال انتشار واژه‌نامۀ تاریخی عهد عتیق اثر ویلهم گزنیوس (۱۷۸۶ـ ۱۸۴۲م) حیدر عیوضی (عضو پژوهشکده تفسیر، پژوهشگاه دارالحدیث قم. heidareyvazi@yahoo.com)   دانشکده الهیات […]
2020/03/16

رویکردها در پرداختن به زبان قرآن؛ رویکرد فلسفی در مقابل رویکردِ متنی

بدون احاطه و توجه دقیق به ویژگیهای زبانی علوم مختلف نمیتوان انتظار داشت ارتباط درستی میان آنها برقرار گردد. به زعم نگارنده، غالب آسیبهایی که قرآن […]
2019/04/04

کوته‌نوشتی درباره‌ی واژه‌ی تمدن در جهان اسلام!

آن‌چه پیش روست، کوته‌نوشتی درباره‌ی تاریخ واژه‌ی «تمدن» در جهان اسلام است که در آن، برخی نمونه‌های کاربرد کلیدواژه‌ی تمدن در متن‌های حکمی- کلامی کسانی چون شهرزوری، ابن کمونه و جرجانی از سده‌ی 7ام بدین‌سو و هم‌چنین در مقدمه‌ی ابن خلدون ذکر شده! آشکارست که نمی‌توان تمدن را واژه‌ای نوساخته‌شده در سده‌ی نوزدم بدست مترجمان عثمانی بعنوان برابرنهاد civilisation فرانسوی که پیش‌تر در جهان اسلام و زبان تازی بکار نمی‌رفته، دانست!
2019/01/21

باختین و فرمالیسم؛ تعیّن اجتماعی صورت و معنی

در ابتدا باختین با جنبش فرمالیست­های روس نزدیکی و همفکری یافت. او همواره اهمیّت آثار فرمالیست­ها را یادآوری کرد وحتی آنان را تاثیر‌گذارترین دانشمندان شوروی نامید. وی هرگز قبول نکرد که او را در حلقه فرمالیست­ها جای دهند. باختین هرگز نپذیرفت که بتوان متن را در گسست از تعیّین­های اجتماعی شناخت. باور او به چندصدایی[1] در هنر، مانع از آن می­شد که متن را در جدایی و گسست از تکامل تاریخی و اجتماعی بررسی کند.
2019/01/13

باختین و هستی شناسی فضا و زمان در بافت منطق گفت و گویی

تزوتان تودورف[۱]، در کتاب «منطق گفت و گویی»، باختین را این­گونه معرفی می­کند: میخاییل باختین منتقد ادبی و زبان‌شناس روس، زبان را کاملاً، مفهومی اجتماعی می‌انگارد. […]
2018/07/24

دستور تطبیقی زبان های سامی

دستور تطبيقی زبان‌های سامی حوزه‌ای از دانش زبان‌شناسی تاريخی- تطبيقی است که بيش از دو قرن سابقه دارد و افزون بر مقالات فراوان، ده‌ها کتاب شاخص در اين باره نوشته شده است. مقصود از زبان‌های سامی، خانواده‌ای از زبان‌های امروزی و تاريخی در منطقه ی آسيای مقدم و شاخ آفريقاست که از آن ميان عربی برای ما آشناترين است و پس از هندواروپايی يکی از خانواده‌هايی است که در مرکز توجه زبان‌شناسان بوده است.
2018/07/23

ارزیابیِ نقدها به کاربستِ زبان شناسی شناختی در مطالعات قرآنی

رویکردِ میان رشته ای در ایران مقولۀ عجیبی است: دائماً در فرود و فراز و افراط و تفریط است. گاهی رویکرد به یک حوزه دانشی مثل […]
2018/07/04

درنگی بر مفهوم ” تمنّای فرار” در تقابل با فضای روزمرّگی: ریشه پیدایش انگاره “اتوپیا”

  فضای زندگی روزمّره یکی از مفاهیم بنیادین در مطالعات علوم اجتماعی مارکسیستی و پسامارکسیستی است. یکی از متفکران صاحب سبک در این حوزه هنری لفبوره […]
2017/04/11

تأملی زبان­شناختی در مسأله زبان قرآن

مطالعه کتابی در باب تاریخ زبانشناسی اوراقی انباشته از اعلام، اقسام و ارقام را پیش روی می­نهد که چه بسا خواننده­ی کم حوصله را بی تاب کند

2017/03/25

لایه های معناشناختی متن(۲): کارکردِ الگوی چامسکی در مطالعات قرآنی

در بخش اول این یادداشت به دو نگرش متفاوت به متن پرداختیم: نگاه تک ­لایه ­ای و نگاه چندلایه ­ای. همچنین بیان کردیم که نگاه تک لایه­ ای با انقلاب معناشناختیِ چامسکی به شکل ویژه ای مطرح گردد

2017/01/08

لایه های معناشناختیِ متن – بخش اول: کارکردِ روی آوردهای اساسیِ معناشناسی در فهم متن

نگاه منظومه ای و کل نگر  به روی آوردهای متفاوت در معناشناسی و آگاهی بر کارکردهای اساسیِ هر یک از این روی آوردها، ابزاری تلفیقی و بسیار تاثیرگذار را برای فهم متون در اختیار پژوهشگران قرار خواهد داد.

2016/09/17

جستارهایی درباره نقد متن (۳): رابطه نقد درونی و بیرونی با روش شناسی تاریخ

به اهتمام مرتضی سلمان نژاد

دوم؛ نقد درونی و نقد بیرونی

بر اساس پاسخ به این دو سوال، نقد متن به دو حوزه تقسیم می‌شود. نقد متنی که به سوال اول پاسخ می‌دهد و در مورد هویت آن بحث می‌کند نقد بیرونی می‌نامند و نقد متنی که به سوال دوم پاسخ می‌دهد نقد درونی.

2016/08/27

جستارهایی درباره نقد متن (۲): دو سؤال اساسی در نقد متن

به اهتمام مرتضی سلمان نژاد

بعد از این که گفتیم نقد متن چیست باید بگوییم که نقد متن به بررسی دو سوال اساسی می‌پردازد که این دو، نقد متن را به دو شعبه تقسیم می‏کنند.

2016/08/23

اندیشگان هومبولت درباره رابطه زبان، اندیشه و فرهنگ

هومبولت را بیشتر به عنوان یک زبان‌شناس رمانتیک می‌توان شناخت. علاقه اصلی هومبولت معطوف به رابطه مفاهیمی همچون زبان، فرهنگ و اندیشه یا فکر بود. از نظر او این مفاهیم دارای رابطه‌ای پویا با هم هستند و هر یک بر دیگری تاثیر می‌گذارد.